15.04.2020 TARİHLİ 31100 SAYILI RESMİ GAZETEDE YAYIMLANAN 7242 SAYILI “CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN” KAPSAMINDA BAŞLICA DEĞİŞİKLİK VE DÜZENLEMELER

7242 Sayılı Kanun’un 48.maddesi ile; 5275 Sayılı Kanun’un 107.maddesinin 2. Fıkrasında yer alan 2/3 olan koşullu salıverme oranı 1/2 olarak değiştirilmiştir. 5275 sayılı Kanun m.107/2’ye göre; Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar yirmi dört yılını, diğer süreli hapis cezalarına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler.

Ayrıca 107.maddenin 4. fıkrasında yer alan 3/4 oranı 2/3 olarak değiştirilmiştir. 4.fıkraya göre; suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçtan dolayı mahkûmiyet hâlinde; ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz altı yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, süreli hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler. Koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlar bakımından ise tabi oldukları koşullu salıverilme oranı uygulanır.

          5275 Sayılı Kanun m.107’de belirtilen aşağıda açıklanan suçlarda ise; hükümlüler cezaların 2/3 oranını infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilirler;

-Kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82 ve 83) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,

-Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçundan (madde 87, fıkra iki, bent d) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,

-İşkence suçundan (madde 94 ve 95) ve eziyet suçundan (madde 96) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,

-Cinsel saldırı (madde 102, ikinci fıkra hariç),eşit olmayanla cinsel ilişki (madde 104, ikinci ve üçüncü fıkra hariç) ve cinsel taciz (madde 105) suçlarından süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,

-Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan (madde 102, 103, 104 ve 105) hapis cezasına mahkûm olan çocuklar,

-Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlardan (madde 132, 133, 134, 135, 136, 137 ve 138) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,

-Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188) hapis cezasına mahkûm olan çocuklar,

-Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçlarından (madde 326 ilâ 339) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar.

–Suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olan çocuklar ile 1/1/1983 tarihli ve 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar hakkında koşullu salıverilme oranı üçte iki olarak uygulanır.

Sayılan suçlar, 7242 Sayılı Kanun ile getirilen 1/2 koşullu salıverme oranının istisnaları olup sayılan suçlarda 2/3 oranı uygulanır.

7242 Sayılı Kanun’un 52. Maddesi 1. Fıkrası ile; 5275 Sayılı Kanun’un geçici 6. Maddesi değiştirilerek; 30.03.2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından, Kanun’un 105/A maddesinin 1. fıkrası ile düzenlenen bir yıllık sürenin üç yıl olarak uygulanacağı düzenlenmiştir. Bu değişiklik ile; 30.03.2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından, ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitim evinde bulunan ve koşullu salıverilmesine üç yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından karar verilebilir.

 

Geçici 6.maddede yapılan diğer bir değişiklik ile; önceden açık ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler için uygulanan bu kuralların iyi hâlli olmak koşuluyla kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler hakkında da uygulanacağı düzenlenmiştir.

Ayrıca bu madde, 30.03.2020 tarihinden önce işlenen suçlar açısından uygulanacaktır. Bu hususta, mahkumiyet tarihi değil, suçun işlenme tarihi dikkate alınacaktır.

Hakkında yakalama kararı olan hükümlüler ise; teslim oldukları takdirde belirtilen düzenlemelerden yararlanabileceklerdir.

İstisna suçlar aşağıdaki gibidir;

-TCK m.81,82 ve 83 ile düzenlenen kasten öldürme suçları

-Üstsoya, altsoya, eşe veya kardeşe ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda olan kişiye karşı işlenen kasten yaralama  ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçları TCK 87, fıkra iki, bent d

-İşkence suçu TCK 94 ve 95

-Eziyet suçu TCK 96

-Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar TCK 102, 103, 104, 105

– Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar TCK 132, 133, 134, 135,      136, 137, 138

-Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçu TCK 188

-İkinci kitap dördüncü kısım dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci bölümünde tanımlanan suçlar; Millete ve Devlete Karşı Suçlar, Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar, Milli Savunmaya Karşı Suçlar, Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk TCK 302-339 arası

– 1/1/1983 tarihli ve 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat  Teşkilatı Kanunu kapsamına giren suçlar

 

• Yapılan düzenlemeler ile; yukarıda belirtmiş olduğumuz istisna suçlar kapsamında yer almamak kaydıyla, 30.03.2020 tarihinden önce işlenen suçlarda 5275 Sayılı Kanun m.107/2 gereği şartla tahliye oranı 1/2 olarak ve 5275 Sayılı Kanun geçici madde 6/1 gereği ise denetimli serbestlik süresi 3 yıl olarak uygulanacaktır. Kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler de bu haklardan yararlanabileceklerdir.

Sıfır-Altı Yaş Aralığında Çocuğu Bulunan Kadın Hükümlüler İle Yetmiş Yaşını Bitirmiş Hükümlüler Açısından Düzenleme

Yine 7242 Sayılı Kanun’un 52.maddesinin 2. Fıkrasının a bendi ile; 30.03.2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından; sıfır-altı yaş çocuğu bulunan kadın hükümlüler ile yetmiş yaşını bitirmiş hükümlüler hakkında 5275 sayılı Kanunun 105/A maddesinin 3.fıkrasında yer alan iki yıllık sürenin dört yıl olarak uygulanacağı düzenlenmiştir.

Bu değişiklik ile; sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan ve koşullu salıverilmesine dört yıl veya daha az süre kalan kadın hükümlüler cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına dair hükümden yararlanabilecekler. Karar, ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından verilecektir.

Hayatlarını Yalnız İdame Ettiremeyen Altmış Beş Yaşını Bitirmiş Hükümlüler Açısından Düzenleme

Kanun’un 52. Maddesinin 2. Fıkrasının b bendi ile; maruz kaldıkları ağır bir hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyen altmış beş yaşını bitirmiş hükümlülerin koşullu salıverilmeleri için ceza infaz kurumlarında geçirmeleri gereken süreler ısından azami süre sınırına bakılmaksızın 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesinde düzenlenen denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz edilebileceği düzenlenmiştir. Ağır hastalık, engellilik veya kocama hali, Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca veya Adli Tıp Kurumunca düzenlenen bir raporla belgelendirilir.

Mükerrirlere İlişkin Düzenleme

7242 Sayılı Kanun’un 49.maddesi ile; 5275 sayılı Kanunun 108 inci maddesinde değişiklik yapılmıştır. Mükerrirlere ve bazı suç faillerine özgü infaz rejimi ve denetimli serbestlik tedbirlerine yer veren bu maddede; daha önce süreli hapis cezasının 3/4 ‘ü olarak belirtilen koşullu salıverilme oranı 2/3 olarak değiştirilmiştir. Dolayısıyla tekerrür halinde oran 2/3 olarak uygulanacaktır. Maddeye göre; Tekerrür hâlinde işlenen suçtan dolayı mahkûm olunan; ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının otuz dokuz yılının,  müebbet hapis cezasının otuz üç yılının, birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuz iki yılının, süreli hapis cezasının üçte ikisinin infaz kurumunda iyi hâlli olarak çekilmesi durumunda, koşullu salıverilmeden yararlanılabilir. Ancak, koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlar bakımından tabi oldukları koşullu salıverilme oranı uygulanır.

Cinsel Dokunulmazlığa Karşı İşlenen Suçlar ve Uyuşturucu Ticareti Suçlarına İlişkin Düzenleme

Maddenin 9.fıkrasına göre; 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 102 nci maddesinin ikinci fıkrasında tanımlanan cinsel saldırı suçundan, 103 üncü maddesinde tanımlanan çocukların cinsel istismarı suçundan, 104 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrasında tanımlanan reşit olmayanla cinsel ilişki suçundan, 188 inci maddesinde tanımlanan uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan dolayı hapis cezasına mahkûm olanlar hakkında da uygulanır. Ancak, süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı, dörtte üç olarak uygulanır.

Özel İnfaz Usullerine İlişkin Düzenleme

Kanun’un 50.maddesi ile 5275 Sayılı Kanun’un 110. maddesi değiştirilmiş olup bu maddede özel infaz usullerine dair düzenlemeler yer almaktadır. Maddeye göre;

-İnfaz hâkimi, hükümlünün talebi üzerine kasten işlenen suçlarda toplam bir yıl altı ay, taksirle işlenen suçlarda ise (taksirle öldürme suçu hariç olmak üzere) toplam üç yıl veya daha az süreli hapis cezasının;

a)Her hafta cuma günleri saat 19.00’da girmek ve pazar günleri aynı saatte çıkmak suretiyle hafta sonları

b)Hafta sonları hariç, her gün saat 19.00’da girmek ve ertesi gün saat 07.00’de çıkmak suretiyle geceleri,

ceza infaz kurumlarında çektirilmesine karar verebilir.

-Mahkûmiyete konu suç nedeniyle doğmuş zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesine dair hukukî sorumlulukları saklı kalmak üzere;

1. a) Kadın, çocuk veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerin mahkûm oldukları toplam bir yıl,
2. b) Yetmiş yaşını bitirmiş kişilerin mahkûm oldukları toplam iki yıl,
3. c) Yetmiş beş yaşını bitirmiş kişilerin mahkûm oldukları toplam dört yıl, veya daha az süreli hapis cezasının konutunda çektirilmesine infaz hâkimi tarafından karar verilebileceği düzenlenmiştir.

-Toplam beş yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkûm olan veya adli para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilen hükümlülerden maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik hali nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyeceği tespit edilenler için cezanın konutta çektirilmesine dair karar verilebileceği düzenlenmiştir.

-Doğurduğu tarihten itibaren altı ay geçen ve toplam üç yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkûm olan ya da adli para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilen hükümlü kadınların cezasının konutunda çektirilmesine infaz hâkimi tarafından karar verilebilir. Ancak bu fıkradan yararlanabilmek için kadının doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş olması gerekmektedir. Ayrıca, konutta infaza karar verdikten sonra çocuk ölmüş veya anasından başka birine verilmiş olursa infaz hâkimi konutta infaz uygulamasına ilişkin kararını kaldırır.

-Cezanın özel infaz usulüne göre çektirilmesine karar verilenler hakkında tabi oldukları infaz rejimine göre koşullu salıverilme hükümlerinin uygulanacağını düzenlemiştir. Ancak denetimli serbestlik tedbirine dair düzenlenen 105/A maddesi hükümleri uygulanmaz.

-Cezanın özel infaz usulüne göre çektirilmesi kararı, infaza başlandıktan sonra da verilebilir.

-Talep üzerine, cezanın özel infaz usulüne göre çektirilmesi sırasında bu usulün uygulanmasına son verebilir. Özel infaz usulünün gereklerine geçerli bir mazeret olmaksızın uyulmaması hâlinde ise bu usulün uygulanmasına son verilir ve bu hâlde infaza açık ceza infaz kurumunda devam edilir. Özel infaz usulüne göre geçirilen süre, infaz aşamasında mahsup edilir.

 

Gebe veya Doğum Yapmış Kadınlara İlişkin Düzenleme

 

7242 Sayılı Kanun ile yapılan diğer bir değişiklik ise; 5275 Sayılı Kanun’un 16. Maddesinin 4. Fıkrası ile düzenlenen, gebe veya doğum yapmış olan kadınlara ilişkin hapis cezasının infazının geri bırakılma süresidir. Bu süre 6 aydan, 1 yıl 6 aya çıkarılmıştır. Maddede; hapis cezasının infazının, gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş bulunan kadınlar hakkında geri bırakılacağı hususu düzenlenmiştir. Çocuk ölmüş veya anasından başka birine verilmiş olursa, doğumdan itibaren iki ay geçince ceza infaz olunacaktır.

Eş ve Çocukları Hasta Veya Malul Olanlar Açısından Düzenleme

Yine 5275 Sayılı Kanun’un 17. Maddesinin 4 fıkrasında düzenleme yapılarak, hükümlünün infazının ertelenmesi hallerine; hükümlünün eş ve çocuklarının sürekli hastalık veya malullükleri nedeniyle bakıma muhtaç olmaları hali de eklenmiştir.

İlaveten, 7242 Sayılı Kanun ile, 5275 Sayılı Kanunun 17. Maddesinin 4. fıkrasında belirtilen; hükümlünün yükseköğrenimini bitirebilmesi, ana, baba, eş veya çocuklarının ölümü veya bu kişilerin sürekli hastalık veya malullükleri nedeniyle ailenin ticari faaliyetlerinin yürütülebilmesinin veya tarım topraklarının işlenebilmesinin imkânsız hâle gelmesi veya hükümlünün eş veya çocuklarının sürekli hastalık veya malullükleri nedeniyle bakıma muhtaç olmaları ya da hükümlünün hastalığının sürekli bir tedaviyi gerektirmesi gibi zorunlu ve çok ivedi hallerde hükümlünün infazına ara verilmesine dair 6 aylık süre 1 yıla uzatılmıştır. 

Hükümlülerin Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Çalıştırılması Hakkında Düzenleme

Kanun’un 22.maddesi ile 5275 Sayılı Kanunun 30. Maddesine fıkra eklenerek; açık ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerin, ceza infaz kurumu görevlilerinin denetiminde, kamu kurum ve kuruluşlarının iş alanlarında, geceleyin bu kurum ve kuruluşlar tarafından barındırılmak suretiyle çalıştırılabilecekleri kararlaştırılmıştır. Çalıştırılan bu süre, azami süre sınırına bakılmaksızın m.105/A uyarınca denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz edilecek süreye ilave edilecektir.

Kanun’un 45. Maddesi ile; 5275 Sayılı Kanun’un 105. Maddesinin 1. Fıkrasına ekleme yapılarak; hükümlünün kamuya yararlı bir işte çalıştırılması halinde ücretsiz olarak iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere çalıştırılabileceği belirtilmiştir. İlaveten, günlük çalışma süresinin, en az iki saat ve en fazla sekiz saat olacak şekilde denetimli serbestlik müdürlüğünce belirleneceği belirtilmiştir.

Hesaplama Şekli

Açıkladığımız istisna suçlar kapsamında olmayan suçlara ilişkin olarak; hükümlünün tüm hapis cezaları toplanır ve toplam cezanın 1/2’si hesaplanır. Hesaplanan bu tutarın 3 yılı denetimli serbestlik kapsamına gireceğinden 3 yıl çıkarılır ve bu şekilde hükümlünün cezaevinde geçirmesi gereken süre bulunur. Örneğin 8 yıl hapis cezası olan hükümlünün 1/2 oranından yararlanabilen suçlar kapsamında olması halinde 4 yıl hapis cezasından 3 yıl denetimli serbestlik süresi çıkarılır ve kalan 1 yıllık süre hükümlünün cezaevinde geçirmesi gereken süredir.